Plastik do kontaktu z żywnością – jakie normy musi spełniać?

Opakowania, pojemniki i naczynia wykonane z tworzyw sztucznych są powszechnie stosowane w przemyśle spożywczym oraz w gospodarstwach domowych. Aby jednak mogły być bezpiecznie wykorzystywane, muszą spełniać określone wymagania prawne i technologiczne. O czym konkretnie mowa?

Tworzywa dopuszczone do kontaktu z żywnością

Tworzywa sztuczne, które mogą mieć kontakt z żywnością, muszą być neutralne chemicznie, odporne na działanie tłuszczów, kwasów i wysokich temperatur, a także nie mogą oddziaływać na smak, zapach ani skład przechowywanej żywności. Ich skład chemiczny jest ściśle określony i kontrolowany – zarówno na etapie produkcji, jak i w trakcie użytkowania gotowego wyrobu.

Do kontaktu z produktami spożywczymi dopuszcza się wyłącznie materiały, które nie wydzielają szkodliwych substancji w warunkach typowych dla przechowywania żywności. Najczęściej wykorzystywane w tym celu tworzywa sztuczne to:

1. polietylen (PE) – szeroko stosowany w opakowaniach foliowych, butelkach i pojemnikach,
2. polipropylen (PP) – popularny w produkcji pudełek na żywność, naczyń jednorazowych i kubków,
3. politereftalan etylenu (PET) – stosowany m.in. w butelkach na napoje i opakowaniach typu „na wynos”,
4. poliwęglan (PC) – wykorzystywany np. w butelkach dla niemowląt i dzbankach na wodę, choć jego stosowanie bywa ograniczane z uwagi na ryzyko migracji bisfenolu A.

Plastik spożywczy może również zawierać dodatki modyfikujące jego właściwości (np. stabilizatory UV, środki przeciwutleniające), jednak ich zastosowanie musi być zgodne z przepisami dotyczącymi bezpieczeństwa zdrowotnego.

Normy UE i krajowe

Materiały przeznaczone do kontaktu z żywnością muszą spełniać wymogi Rozporządzenia Komisji (UE) nr 10/2011. Przepisy te określają:

1. dozwolone składniki plastiku spożywczego,
2. limity migracji chemicznej do żywności,
3. metody badań i dokumentację zgodności.

W Polsce obowiązują również regulacje sanitarne wynikające z ustawy o bezpieczeństwie żywności. Normy dla plastiku obejmują także wymóg identyfikowalności surowców i gotowych produktów.

Oznaczenia na opakowaniach

Produkty z plastiku spożywczego muszą być oznaczone symbolem kieliszka i widelca. Dodatkowo można znaleźć:

1. numer rodzaju tworzywa (np. 1 – PET, 5 – PP),
2. wskazówki dotyczące użytkowania: „do mikrofali”, „do tłuszczów”, „myć ręcznie”.

Oznaczenia pomagają dobrać produkt do rodzaju przechowywanej żywności i warunków użytkowania.

Bezpieczeństwo użytkowania produktów

Bezpieczeństwo plastiku spożywczego zależy nie tylko od składu chemicznego i zgodności z przepisami, ale także od sposobu jego użytkowania przez konsumenta. Nawet tworzywa sztuczne spełniające wszystkie normy dla plastiku mogą stwarzać zagrożenie, jeśli będą stosowane niezgodnie z przeznaczeniem.

Należy unikać:

1. podgrzewania opakowań, które nie są do tego przystosowane,
2. kontaktu z tłuszczami lub kwaśną żywnością w przypadku wyrobów bez odpowiednich atestów,
3. ponownego wykorzystywania jednorazowych opakowań w sposób nieprzewidziany przez producenta.

Właściwe użytkowanie oznacza także regularne sprawdzanie stanu technicznego pojemników – pęknięcia, zmatowienia czy odkształcenia mogą sygnalizować degradację materiału, co zwiększa ryzyko przenikania substancji chemicznych do żywności.